ՀՀ քաղաքացիական օրենսգիրք
Հոդված 188։ Ինքնակամ կառույցը
1. Ինքնակամ կառույց է համարվում օրենքով և այլ իրավական ակտերով սահմանված կարգով այդ նպատակի համար չհատկացված հողամասում կամ առանց թույլտվության կամ թույլտվությամբ սահմանված պայմանների կամ քաղաքաշինական նորմերի և կանոնների էական խախտումներով կառուցված կամ վերակառուցված կամ տեղադրված շենքը, շինությունը կամ այլ կառույցը:
1.1. Ինքնակամ կառույցը չի կարող ճանաչվել օրինական և ենթակա է քանդման (ապամոնտաժման): Նման կառույցի քանդման (ապամոնտաժման) կարգը և ժամկետները սահմանվում են Հայաստանի Հանրապետության կառավարության որոշմամբ:
2. Հողամասի սեփականատերը, այդ թվում՝ ինքնակամ կառույցի առկայությամբ հողամասը ձեռք բերողը, կրում է դրա վրա գտնվող ինքնակամ կառույցի օգտագործման ու ինքնակամ կառույցի քանդման (ապամոնտաժման) հետ կապված ռիսկերը:
3. Հողամասի սեփականատերն իրավունք ունի քանդելու իր հողամասում գտնվող ինքնակամ կառույցը՝ առանց դատարան դիմելու: Պետական կամ համայնքային սեփականություն հանդիսացող հողամասում կամ բազմաբնակարան շենքերի ընդհանուր բաժնային uեփականության գույքում գտնվող ինքնակամ կառույցի քանդման (ապամոնտաժման) մասին որոշում կայացնում են օրենքով սահմանված իրավասու մարմինները:
Ֆիզիկական և (կամ) իրավաբանական անձանց սեփականության իրավունքով պատկանող հողամասերում կառուցված և չօրինականացված ինքնակամ շինությունները կամ օրինական շինություններին կից ինքնակամ կառուցված և չօրինականացված հատվածները, այդ թվում՝ բազմաբնակարան և ստորաբաժանված շենքերում, բացառությամբ բազմաբնակարան և ստորաբաժանված շենքերի ընդհանուր բաժնային uեփականության գույքի, համայնքի ղեկավարի կամ նրա լիազորած պաշտոնատար անձի ներկայացրած գրավոր պահանջի դեպքում ենթակա են քանդման (ապամոնտաժման) և նախկին վիճակի վերականգնման` սեփականատիրոջ կողմից, իր միջոցների հաշվին՝ պահանջը ստանալու օրվանից մեկ ամսվա ընթացքում, եթե ներկայացված պահանջով այլ՝ ավելի երկար ժամկետ սահմանված չէ:
Ուրիշի հողամասում ինքնակամ կառույց իրականացրած անձը պարտավոր է հատուցել հողամասի սեփականատիրոջը հասցրած վնասը, ներառյալ՝ ինքնակամ կառույցի քանդման (ապամոնտաժման) և հողամասի նախկին վիճակի վերականգնման ծախսերը:
4. (մասն ուժը կորցրել է 16.12.21 ՀՕ-397-Ն)
5. (մասն ուժը կորցրել է 16.12.21 ՀՕ-397-Ն)
6. Ինքնակամ կառույցների առկայությամբ անշարժ գույքի նկատմամբ իրավունքի գրանցման առանձնահատկությունները կարգավորվում են գույքի նկատմամբ իրավունքների պետական գրանցման մասին օրենքով և դրա հիման վրա ընդունված այլ իրավական ակտերով:
7. (մասն ուժը կորցրել է 15.12.05 ՀՕ-238-Ն )
(188-րդ հոդվածը փոփ., լրաց. 26.12.02 ՀՕ-511-Ն, խմբ. 04.10.05 ՀՕ-188-Ն, փոփ., խմբ., լրաց. 15.12.05 ՀՕ-238-Ն, փոփ. 26.12.08 ՀՕ-14-Ն, լրաց., փոփ., խմբ. 16.12.21 ՀՕ-397-Ն, փոփ., խմբ. 03.07.26 ՀՕ-405-Ն)
(16.12.21 ՀՕ-397-Ն օրենքն ունի եզրափակիչ մաս և անցումային դրույթներ)